🕉 श्रीमद्भगवद्गीता 🕉
अथ पञ्चदशोsध्याय:
पुरुषोत्तमयोग:
🔔मूलश्लोक: 🔔
श्री भगवानुवाच
ऊर्ध्वमूलमध:शाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥ १५.१॥
🏹पदच्छेदः........
ऊर्ध्वमूलम् अध:शाखम् अश्वत्थं प्राहु: अव्ययम् छन्दांसि यस्य पर्णानि य: तं वेद स: वेदवित्
🌹पदपरिचयः......🌹
ऊर्ध्वमूलम् - अकार पु द्वि एक
अध:शाखम् - अकार पु द्वि एक
अश्वत्थं - अकार पु द्वि एक
प्राहु: - लट् प्रपु बहु
अव्ययम् - अकार पु द्वि एक
छन्दांसि - सकार नपु प्र बहु
पर्णानि - अकार नपु प्र बहु
वेद - लट् प्रपु एक
वेदवित् - तकार पु प्र एक
🌷 पदार्थः.
ऊर्ध्वमूलम् - ऊर्ध्वस्थितपुरुषोत्तममूलम्
अध:शाखम् - नीचस्थितमहदहङ्कारतन्मात्रादय:
अश्वत्थं - अश्वत्थं
प्राहु: - वदन्ति
अव्ययम् - नाशरहितम्
छन्दांसि - वेदा:
पर्णानि - पत्राणि
वेद - जानाति
वेदवित् -वेदार्थज्ञ:
🌻अन्वयः 🌻
(ते) ऊर्ध्वमूलम् अध:शाखम् यस्य छन्दांसि पर्णानि अश्वत्थं अव्ययम् प्राहु: । य: तं वेद स: वेदवित् ।
🌻व्याकरणम्.......
▶ सन्धिः
प्राहु: + अव्ययम् - विसर्गरेफ:
य: + तम् - विसर्गसकार:
स: + वेदवित् - विसर्गलोप:
▶ समास:
ऊर्ध्वं मूलं यस्य स: - ऊर्ध्वमूल: - समानाधिकरणबहुव्रीहिसमास: - तम्
अध: शाखा: यस्य स: - अध: शाख:
समानाधिकरणबहुव्रीहिसमास: - तम्
वेदान् वेत्ति - वेदवित् - उपपदसमास:
☸☸ श्री कृष्णार्पणमस्तु ☸☸
~ ✍ शरवण:
10.09.2019
अथ पञ्चदशोsध्याय:
पुरुषोत्तमयोग:
🔔मूलश्लोक: 🔔
श्री भगवानुवाच
ऊर्ध्वमूलमध:शाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥ १५.१॥
🏹पदच्छेदः........
ऊर्ध्वमूलम् अध:शाखम् अश्वत्थं प्राहु: अव्ययम् छन्दांसि यस्य पर्णानि य: तं वेद स: वेदवित्
🌹पदपरिचयः......🌹
ऊर्ध्वमूलम् - अकार पु द्वि एक
अध:शाखम् - अकार पु द्वि एक
अश्वत्थं - अकार पु द्वि एक
प्राहु: - लट् प्रपु बहु
अव्ययम् - अकार पु द्वि एक
छन्दांसि - सकार नपु प्र बहु
पर्णानि - अकार नपु प्र बहु
वेद - लट् प्रपु एक
वेदवित् - तकार पु प्र एक
🌷 पदार्थः.
ऊर्ध्वमूलम् - ऊर्ध्वस्थितपुरुषोत्तममूलम्
अध:शाखम् - नीचस्थितमहदहङ्कारतन्मात्रादय:
अश्वत्थं - अश्वत्थं
प्राहु: - वदन्ति
अव्ययम् - नाशरहितम्
छन्दांसि - वेदा:
पर्णानि - पत्राणि
वेद - जानाति
वेदवित् -वेदार्थज्ञ:
🌻अन्वयः 🌻
(ते) ऊर्ध्वमूलम् अध:शाखम् यस्य छन्दांसि पर्णानि अश्वत्थं अव्ययम् प्राहु: । य: तं वेद स: वेदवित् ।
🌻व्याकरणम्.......
▶ सन्धिः
प्राहु: + अव्ययम् - विसर्गरेफ:
य: + तम् - विसर्गसकार:
स: + वेदवित् - विसर्गलोप:
▶ समास:
ऊर्ध्वं मूलं यस्य स: - ऊर्ध्वमूल: - समानाधिकरणबहुव्रीहिसमास: - तम्
अध: शाखा: यस्य स: - अध: शाख:
समानाधिकरणबहुव्रीहिसमास: - तम्
वेदान् वेत्ति - वेदवित् - उपपदसमास:
☸☸ श्री कृष्णार्पणमस्तु ☸☸
~ ✍ शरवण:
10.09.2019
